Categorieën
Home Assistant Smarthome

Luchtkwaliteit meten met IKEA VINDRIKTNING en Home Assistant

Sinds 2021 heeft IKEA luchtkwaliteit sensors in het assortiment. Ze waren een tijd lang slecht leverbaar, maar zijn nu volop verkrijgbaar. Ik wilde al een tijdje een PM2.5 sensor in Home Assistant hebben dus heb ik vorige week een VINDRIKTNING gehaald en aangepast zodat de sensor werkt met Home Assistant. Dat heb ik gedaan met behulp van een Wemos D1 mini en ESPHome.

De VINDRIKTNING luchtkwaliteitsensor meet fijnstof in de ruimte waar hij staat. Fijnstof zijn zeer kleine (schadelijke) deeltjes in de lucht. Fijnstof wordt gemeten aan de hand van de diameter van de deeltjes en uitgedrukt op de PM (particulate matter) schaal. PM10 zijn de grootste deeltjes fijnstof van 10 micrometer groot, dan komt PM2.5 met deeltjes van 2.5 micrometer en als laatste is er ultra-fijnstof met een diameter van 0.1 micrometer.

De luchtkwaliteitssensor van de IKEA meet PM2.5 fijnstof en is dus zeer bruikbaar in huis. We integreren de sensor in Home Assistant en kunnen dus direct de mechanische ventilatie of een luchtreiniger aanzetten zodra er te veel fijnstof in huis aanwezig is. Dan moeten we er wel eerst voor zorgen dat Home Assistant de PM2.5 waarden kan ontvangen. Dat doen we door de VINDRIKTNING sensor te ‘modden’ met een Wemos D1 mini.

Luister goed!

Voordat je begint, luister even naar je VINDRIKTNING. Wanneer je het geluid van de fan hinderlijk vindt, kunnen we straks de fan aansluiten op de 3.3v in plaats van de 5v. In eerste instantie dacht ik dat het wel meeviel, maar in een stille woonkamer vond ik het geluid wel erg aanwezig en heb besloten de fan aan te sluiten op de 3.3v. Als je ‘t eenmaal hoort, kom je er niet meer vanaf.

Benodigde tijd: 1 uur.

Het stappenplan voor het maken van een PM2.5 luchtkwaliteitssensor op basis van een Wemos D1 mini in cominatie met ESPHome en Home Assistant in het kort:

  1. Flash ESPHome

    We gaan ESPHome op een Wemos D1 mini flashen met code die de sensor uitleest.ESPHome New device

  2. Modificatie van de VINDRIKTNING

    Schroef de VINDRIKTNING open en soldeer draden tussen de Wemos D1 mini en de prints in de VINDRIKTNINGIKEA VINDRIKTNING pcb with wemos

  3. Verbinden met Home Assistant

    Schroef de VINDRIKTNING weer dicht nadat je de Wemos in de behuizing geplaatst hebt. De ESPHome integratie ontdekt een nieuwe sensor. Voeg de PM25 sensor toe aan je lovelace dashboards.Nieuw ESPHome device ontdekt

ESPHome PM25 sensor maken

Op de Wemos D1 mini gaan we ESPHome flashen. Dit doen we vóór de aanpassing van de VINDRIKTNING sensor, zodat we straks de Wemos in de VINDRIKTNING kunnen plaatsen en daarna weer direct dicht kunnen schroeven.

Maak om te beginnen in ESPHome een New Device aan door rechtsonderin op New Device te klikken.

ESPHome New Device
Klik op New Device

Geef het apparaat een naam. Ik heb gewoon gekozen voor VINDRIKTNING. Sluit de Wemos met de USB kabel aan op je PC.

ESPHome new device
Kies een naam voor je nieuwe ESPHome device.

Vervolgens gaat ESPHome de firmware voorbereiden en vraagt het op welke COM-poort je de Wemos D1 mini aangesloten hebt. De installatie wordt voorbereid, dit kan best een paar minuten duren.

Sluit je Wemos D1 mini aan en kies voor de juiste COM-poort

Wanneer het voorbereiden klaar is, kun je de code die nodig is om de sensor uit te lezen plakken in het code venster.

esphome:
  name: vindriktning
esp8266:
  board: d1_mini
# Enable logging
logger:
# Enable Home Assistant API
api:
ota:
  password: "5bdf647f04f7dc47baf234629a4daa28"
wifi:
  ssid: !secret wifi_ssid
  password: !secret wifi_password
  # Enable fallback hotspot (captive portal) in case wifi connection fails
  ap:
    ssid: "Vindriktning Fallback Hotspot"
    password: "S4oy3YqnjIa5"
captive_portal:
# Example configuration entry
uart:
  rx_pin: D2
  baud_rate: 9600
sensor:
  - platform: pm1006
    pm_2_5:
      name: "Ikea Vindriktning PM25"

De code maakt gebruik van het secrets bestand voor het veilig opslaan van je Wifi gegevens. Sla de code op en zorg ervoor dat je wifi gegevens juist zijn in het secrets bestand voordat je op INSTALL klikt. Het secrets bestand kun je in ESPHome aanpassen door te klikken op Secrets rechtsboven in het hoofdscherm van ESPHome. Zodra je op INSTALL hebt geklikt wordt de code gecompileerd en op de Wemos D1 mini geflashed.

Het installeren van code op de Wemos D1 mini met ESPHome.

ESPHome PM2.5 sensor in Home Assistant

Na het installeren start de Wemos opnieuw op en maakt hij verbinding met Home Assistant. In je integratiesoverzicht zie je nu dat de Wemos met de naam vindriktning is ontdekt. Klik op configureer en pas de gewenste instellingen toe. Aangezien de werkelijke sensor nog niet is aangesloten komen er nog geen waarden door. In de volgende stap sluiten we de sensor aan op de Wemos. Je weet nu dat de Wemos werkt en klaar is om aan te sluiten.

De nieuwe PM2.5 sensor is gevonden door Home Assistant.

Aanpassen van luchtkwaliteitssensor

Deze ‘mod’ is heel makkelijk te realiseren. Aan de achterkant van de VINDRIKTNING zitten 4 schroefjes. Wanneer je deze losdraait met een kleine schroevendraaier zie je binnenin een pcb’jte met daarop twee aangesloten stekkers.

Schroef de luchtkwaliteit sensor open

Haal de stekkertjes los en schroef het printplaatje uit de behuizing. Bovenaan de print zie je 5 soldeereilandjes. Met onder andere de teksten 5V, GND en REST.

Soldeer aan de soldeereilandjes met de tekst 5V, GND en REST een draad. Ik gebruik voor dit soort klusjes de aders van een oude UTP kabel. Pak vervolgens de zojuist voorbereidde Wemos D1 mini erbij.

Wemos D1 mini in luchtkwaliteitssensor

Soldeer de draden van de VINDRIKTNING aan de Wemos D1 mini. 5V gaat 5V, GND gaat naar G en de draad aan REST gaat naar D2 van de Wemos D1 mini.

Wanneer je tijdens het luisteren het geluid van de fan hinderlijk vond, kun je nu de rode draad naar het kleine stekkertje doorknippen. Het uiteinde naar de fan soldeer je vast aan de 3.3v aansluiting van de Wemos. Dit heb ik later pas gedaan, dus staat het niet op de foto’s.

Nu kun je de printplaat van de VINDRIKTNING weer vastschroeven op de behuizing en de stekkers weer aansluiten. De Wemos D1 mini past precies tussen de USB-C aansluiting en de fan van de sensor. Plaats de Wemos wel over de breedte van de behuizing, anders krijg je de behuizing niet meer dichtgeschroefd.

Sluit de USB-C kabel aan op de VINDRIKTNING en de sensor moet weer werken zoals voor de ‘mod’. Als je nu naar Home Assistant gaat en je de sensor bekijkt, zie je dat er PM2.5 waarden binnenkomen.

Schroef de behuizing weer dicht en plaats de sensor op de plek waar je fijnstof wilt meten. Bijvoorbeeld in de keuken of woonkamer zodat je Home Assistant je mechanische ventilatie kunt schakelen op basis van de luchtkwaliteit.

Het werkt!

Je kunt nu voor minder dan € 20 de luchtkwaliteit in je huis meten. Je kunt hiermee serieuze gezondheidsrisico’s voorkomen door meer te ventileren bijvoorbeeld. Meten is weten, wellicht kom je er zo wel achter dat de luchtkwaliteit in je huis niet zo goed is als je dacht. Als dat het geval is kun je de lucht in je ruimte filteren met een luchtreiniger.

Inspiratie voor dit artikel komt van deze blogpost.

Wat vond je van deze blogpost?

Klik op een ster om een beoordeling te geven!

Gemiddelde score 5 / 5. Aantal stemmen: 5

Er heeft nog niemand gestemd. Wees de eerste, het kost niets en geen registratie!

Jammer dat de post niet behulpzaam was.

Laten we deze post verbeteren!

Wat zou er beter kunnen?

5 reacties op “Luchtkwaliteit meten met IKEA VINDRIKTNING en Home Assistant”

Hoi, je post kwam precies op de dag dat ik zo’n sensor bij IKEA had opgehaald. Met wat solderen is het snel gelukt. Je soldeerwerk zou je wat kunnen verbeteren door na het strippen van de isolatie van de draadjes de aders te twisten en dan de uiteinden te vertinnen. (heet maken en een beetje soldeer, dan kunnen de koperdraadjes niet alle kanten op gaan staan) Dan een vertinde einde door het gaatje van de WEMOS doen en vast solderen. De isolatie van de draad komt dan helemaal tot aan de print van de WEMOS. Na solderen uitstekende draad afknippen. (gebruik als het even kan zwart voor ground, rood voor 5 volt)

bedankt voor je post en groeten van Pino

Wat een geweldige post !
Net als al je ander posts, zeer informatief maar ook heel duidelijk en begrijpbaar.
Onze oude meter heeft net de geest gegeven, dus ik ben op zoek naar een alternatief.
Ik heb er net 2 bij Ikea gehaald en gelijk de schroevendraaier er in 😉

Weet je dat het binnenwerk niet vast zit, en je dat er dus (voorzichtig) compleet met Fan eenvoudig uit kunt halen en weer terug kunt plaatsen.

Verder heb ik een vraagje.
Ik ben nogal nieuw met ESP’s maar aangezien er nogal wat ruimte aan de bovenkant beschikbaar is zou ik daar graag een DHT22 oid willen plaatsen.
Is dat realistisch?

Alvast dank voor de reactie.

Beste Flanders,

Bedankt voor je complimenten en leuke reactie. Ik wist niet dat het binnenwerk er compleet uit kon. Goed dat je het zegt, wellicht helpt het andere lezers hier.

Je kunt eenvoudig een DHT22 bijplaatsen op dezelfde Wemos D1 mni. In esphome even de juiste code en de juiste pin configureren. Via de esphome docs kom je daar wel uit. Ik twijfel wel aan de accuraatheid van de DHT22 sensor in de behuizing van de VINDRIKTNING. Ik zou ‘m er altijd buiten plaatsen.

Groet Wouter

Top,

Leuk om eens in te duiken.
Mijn belangrijkste vraag is inderdaad of het aansluiten op dezelfde Wemos gaat lukken.
Ik zal mijn bevindingen hier zeker plaatsen.

Laat weten wat je van dit artikel vindt!

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: